أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

82

قانون ( فارسى )

و بنام نازك نى ( قصبه كوچك ) خوانده مىشود ساق نيز داراى يك خميدگى به طرف خارج و خميدگى ديگرى به سوى داخل است تا بتواند اعتدال و استوارى قامت را نگهدارد . استخوان درشت‌نى كه در واقع ساق پاست از استخوان ران كوچكتر است ، زيرا دو موجب در اينجا وجود دارد كه يكى موجب بزرگ شدن است براى اينكه هم استوارتر باشد و به سهولت به طرف بالا حركت كند و ديگر موجب كوچك بودن است كه براحتى حركت كند . و چون موجب دوم براى حصول غرض در اينجا اولويت داشت بنابراين كوچكتر آفريده شد . ليكن چون در ران موجب اول اولويت داشت بزرگتر خلق شد و به ساق سهم متناسبى بخشيده شد . زيرا اگر ساق استخوان بيشترى داشت در حركت با دشوارى مواجه مىشد ، همچنانكه در بيماران داء الفيل « 109 » و دوالى « 110 » اين وضع ديده مىشود . اگر ساق استخوان كمترى داشت ناتوان مىشد و به زحمت مىجنبيد و از زير بارى كه بر اوست شانه خالى مىكرد و ياراى برداشتن ( بار را ) نداشت ، همچنانكه اين حالت در ساق باريكان صادق است و روى همين انگيزه است كه بوسيله نازك‌نى تقويت شده است « 111 - الف » . استخوان نازك‌نى فوائد ديگرى نيز در بر دارد ، مانند پوشاندن عصب و رگ‌هائى كه بين دو استخوان ساق قرار دارند ، همچنين مشاركت با درشت‌نى در تشكيل مفصل قدم ( مچ پا ) و تقويت مفصل ، باز شدن و دولا شدن و . . . فصل بيست و نهم - تشريح مفصل زانو دو برجستگى انتهاى تحتانى ران بوسيله دو زردپى كه يكى پيچنده و ديگرى بندآورنده است محكم شده‌اند و در گودى فرورفته‌اند و مفصل زانو را بوجود آورده‌اند . در دو طرف اين دو برجستگى دو زردپى نيرومند وجود دارد . دو سر اين دو برجستگى بوسيله كشگك هموار مىگردد . كشگك همان خود زانوست و آن استخوانى است مستدير و كارش اين است كه هنگام به زانو نشستن و چمباتمه زدن از گسسته شدن و بركنده شدن ( مفصل ) جلوگيرى كند و مفصلى را كه با جنبش خود بدن را به حركت درمىآورد تقويت كند . استخوان زانو در طرف جلو قرار دارد ، زيرا به سوى جلو در جولان است و به سمت عقب چندان حركت تندى ندارد . نرمش‌پذيرى آن براى حركت به دو جانب ، بسيار كم مورد نياز است . ليكن اين

--> ( 109 ) - امروزه بنام پيلپائى « Elephantiasis » ناميده مىشود ، و در آن پا بر اثر انسداد مجارى لنفاوى قطور و متورم مىشود . ( 110 ) - امروزه بنام بيمارى واريس « Varicose » ناميده مىشود ، در اين بيمارى ، خون بسبب كم‌كفايتى دريچه‌هاى وريدى در وريد مىماند و آن را متسع مىكند . اين اتساع بيشتر در پاها ، راست روده ( در بواسير ) و بخش تحتانى مرى بوجود مىآيد . ( 111 - الف ) - در تحمل وزن بدن نازك‌نى نقش مؤثرى ندارد و محور فشار وزن از استخوان درشت‌نى مىگذرد .